Beatles'ın en sevilen şarkılarından Hey Jude, önce grubun White Album uzunçaları için Paul McCartney tarafından yazılıyor ama sonra fikir değişiyor ve 26 Ağustos 1968’de 45’lik olarak çıkıyor. 45’liklerin üç dakikayı aşmadığı dönemde 7 dakika 11 saniyelik uzunluğuyla tarihe geçiyor.
Burada aynı yılın sonbaharında farklı kapakla basılıyor Ada; Attila Özdemiroğlu’nun yeni şirketi ART’ın ilk plağı olarak. Livaneli’nin önceki albümlerine pek benzemiyor Ada. Bağlama yok, türkü yok. Albümdeki çoğu gitarla yapılmış bestelerden Gözlerin bir adım öne çıkıyor ve şairlerin sevilen yapıtlarına yazılmış melodiler arasında Livaneli imzalı aşk şarkısı olarak çok seviliyor. Livaneli, Gözlerin’le ilgili bilgi verirken, daha önce Stockholm’de Yılanı Öldürseler filmi için yazdığı ezginin üzerine Paris’te sözleri oturttuğunu, beste üzerine söz eklemenin çok daha zor olduğunu, gitarla bu işi başardığını anlatıyor.
1991 başı; ‘Çocuklar; akşama kadar şarkıya isim bulamazsak, albümün çıkamama riski var’ diye avaz avaz bağırıyor R.E.M. grubunun basçısı Mike Miles stüdyoda. Skandal an meselesi. On yaşında, hayli şöhretli, saygı gören, kapasiteli bir grupta bunların konuşulması hiç profesyonel değil. Ancak, yeni albümün (7. stüdyo albümü olacak) lokomotifi olacak teklinin adı henüz bulunamamış durumda. Sonunda, yapımcı şirket Warner’dan mesaj geliyor ve ‘Losing My Religion’ olsun deniliyor…
Kurtalan Ekspres’in sadık elemanı Celal Güven’in ‘glockenspiel’inden yayılan masalımsı, masumiyeti çağrıştıran melodiyle Arkadaşım Eşşek albümün lokomotif şarkısı haline geliyor. Çok, çok seviliyor ama TRT yönetimi, parça sansürden geçse de gizli sansür uyguluyor. Gerekçe ilginç: ‘İnsan, arkadaşına eşek der mi?’. Rivayete göre Manço’dan eşeği kuzuyla değiştirmesi bile talep ediliyor…
Doksanlı yılların sembol şarkılarından Zombie, tazeliğini hiç yitirmeden yoluna devam ediyor. U2 ile Simple Mind’ın bazı parçalarında rastlandığı gibi Kuzey İrlanda’daki vahşete göndermeler yapan bu rock balladı, The Cranberries grubunun lideri Dolores O’Riordan’ın benzersiz sesi ve yorumuyla protest müzik tarihinde de ayrıksı yere sahip.
Yıl 1961; yazın dünyayı kasıp kavuran şarkı C’est Ecrit Dans Le Ciel, İstanbul kulüplerinde de birçok orkestra ve solist tarafından seslendirilmekte. Devir yabancı şarkıları ustalıkla taklit edebilme devri; Bob Azzam’a en yakın kim söylüyorsa en başarılısı O. İstanbul Radyosu yapımcılarından Fecri Ebcioğlu’nun aklına, Avrupa’dan dönerken uçakta bu şarkıya Türkçe söz yazmak geliyor. Kalemi çıkarıp, kimine göre sigara paketine, kimine göre de uçak biletine nakaratı karalıyor: Bak bir varmış bir yokmuş eski günlerde/ Tatlı bir kız yaşarmış Boğaziçi’nde…
Türkiye’de ise bu kadar sevilen az yabancı şarkı oluyor. Dönemin ünlü gençlik ve müzik dergisi HEY’in listesinde aynı hafta Nicoletta’nın Fransızca söylediği Mamy Blue birinci, Los Top Pops’un İngilizce Mamy Blue’su üçüncü, Joel Dayde’ninki dördüncü ve Şanar Yurdatapan’ın beş yaşındaki oğu Arda Kardeş’e söylettiği ‘Oy Anam Oy’ versiyonu ise beşinci sırada yer alıyor.
Bu arada, çoğunlukla yıldızlara aranjman söz yazan Talu, besteleriyle dikkat çekmeye başlayan Melih Kibar’la iş birliğine gidiyor. Erol Evgin de ikiliye katılınca yerli pop tarihinin en başarılı, en üretken, en isabetli işler üreten takımı giriyor pazara. Eylül 1976’da İşte Öyle Bir Şey/Ah Bu Hayat Çekilmez (Sevdan Olmasa) 45’liğini çıkartıyor Erol Evgin. Donanımlı orkestranın kaydı ve Attila Özdemiroğlu’nun düzenlemesiyle.
Latin dünyasıyla Anglosakson kültürünü harmanlayan ilk isim olarak tarihe geçiyor. Ardından onun yolundan giderek birçok Latin şarkıcı ABD’de şöhreti yakalıyor. Eylül 1969’da 10 To 23 albümünü çıkarıyor. Beatles şarkılarının coverlarının da yer aldığı bu albüm Türkiye’ye de ulaşıyor. İlginç şekilde Türkiye’de albümden en fazla Rain parçası tutuluyor. Feliciano bestesi Milliyet Gazetesi okurlarınca yılın şarkısı seçiliyor.
Karaoğlan lakaplı Ecevit kürsüye çıkmadan, meydanda uçuşan beyaz güvercinlerle birlikte Şenay binlerce kişiye Sev Kardeşim’le Hayat Bayram Olsa’yı playback söylüyor; solcu diye TRT tarafından kara listeye alınacağını bile bile. Bu, Türkiye’de büyük mitingde bir ilk. Ecevit teklif ediyor Şenay’a mitingde şarkı söylemesini. Kitlelerin sevdiği onca solcu sanatçı varken Şenay’a gidiyor. Daha az sivri, hümanist bir ismin uygun olacağını düşünüyor. Şenay da bir kuruş almadan kürsüden Türkiye’ye haykırıyor: ‘Bütün dünya buna bir inansa/ Hayat bayram olsa’…
Noel 2016; George Michael, evinde kalp krizinden yaşamını yitiriyor. Sevenleri yasa boğuluyor. Ölüm, hemen TV’lere haber olurken fonda Last Christmas çalıyor. Last Christmas, George Michael’ın Wham ikilisindeyken 1984’te yazdığı Noel şarkısı. Eleştirmenler tarafından küçümsenmesine karşın halk tarafından tutulan ve kısa sürede Noel klasiği haline gelen parça. Öyküsü şöyle:
Hümeyra'nın yeniden zirve görmesi için sıkı parçalara gereksinimi var. Yeşil Giresunlu bir Fransız parça bulduğunu söylüyor. Uzun çalışmadan sonra Yahya Kemal’in sevilen şiiri Sessiz Gemi’yi Giresunlu’nun aranjmanıyla Christian Delagrange’ın Sans Toi Je Suis Soul’üne uyarlıyorlar ve Hümeyra, Ocak 1975’te bir kez daha listelerin en üst sırasına çıkıyor. Yapıt ‘altın plak’la ödüllendirilirken Hümeyra, Anadolu Pop’a uzakta bir yerde yürüyor artık.
Drifters trio, 1958’de rock’n roll grubu olarak kuruluyor. Lokallerde dikkat çektikten sonra Cliff Richard’la çalışmaya başlıyorlar ve eleman sayısı artarken adlarını The Shadows yapıyorlar. İngiliz pop dünyasına, dört yıl boyunca damgasını vuracak grup, fazla ses getirmeyen Saturday Night 45’liğinden sonra 1960’da Apache şarkısıyla bir anda şöhrete ulaşıyor.
1986’da bir şarkı üzerinde birlikte çalışırlarken Kayahan’ın aklına Antalya’da düzenlenecek Akdeniz Akdeniz Müzik Festivali’nin uluslararası yarışması geliyor. Uzun zaman önce ona haber iletilmiş ama fazla önemsememiş. Birden Nilüfer’e elemeye katılmayı öneriyor. Zaman az; ertesi günü bandın teslim edilmesi gerek. Stüdyoda zar zor bir saatlik yer bulabiliyorlar.
Tarih 1983; yer Los Angeles. Üç yaşındaki Felix Luther, babasının pürdikkat dinlediği radyoya yaklaşıp ‘radio ca-ca’ diyor. Babasının radyoya ilgisini mi kıskanıyor acaba! Felix, Queen grubunun davulcusu Roger Taylor’ın ilk çocuğu. Taylor kitabında Radio Ga-Ga’nın öyküsünü anlatmaya bu anıyla başlıyor. Felix radyoya tu ka ka derken babasının yeni bestesinin de fitilini ateşliyor.
UNESCO, 1979’u Dünya Çocuk Yılı ilan etmişti. Bunun sözde kalmaması ve farkındalık yaratılması için Büyükgönenç, bir sokak çocuğunun gerçeğini notalara döküp Dışarda Kar Yağıyor’u yaratmıştı. Saklambaç gazetesinin, yedi yıllık aradan sonra 1979’da düzenlediği Altın Mikrofon yarışmasında Dışarda Kar Yağıyor’la katılarak hem beste, hem şarkı sözü dallarında birinci olmuştu.
1932 Güney Afrika Johannesburg doğumlu şarkıcı Miriam Makeba 1957’de Dorothy Masuka bestesi Pata Pata’yı (Dokun Dokun) Xhosa lehçesinde plak yapmıştı. Geleneksel bir Afrika dansını konu edinen parçanın 1968’de Rana Alagöz tarafından Pata Pata (Dayak Cennetten Çıkma) adıyla Türkçe aranjmanı yayınlanmıştı.
Sezen Aksu’nun parlak günleri; Firuze, Sen Ağlama, Git, Sezen Aksu ’88 albümleriyle ve bir dolu hit parçayla, Seksenler’in kısır ortamında zirvedeki yerini sağlamlaştırmakla meşgul. Kaset günleri ve popun patlamasının çatlamasının eli kulağında. Sıra, 1989 albümü ‘Sezen Aksu Söylüyor’da. Temmuz’da yayınlanan albümün ilk teklisi Şinanay, diskoteklerce hemen baş tacı ediliyor. TV’ler de çok seviyor ve parçanın klibi ekranlarda sürekli dönüp duruyor.
Nebraskalı Denny Zager ile Rick Evans, 1962’de akustik gitarlarıyla şarkı söylemeye başlayan bir folk ikilisiydi. Bölgedeki lokallerde çalarak para kazanmaya çalışıyorlardı. 1964’te besteledikleri In The Year 2525 şarkısı repertuvarlarının en ilgi çeken parçasıydı. 1968’de borç parayla Odessa’da (Teksas) küçük bir stüdyoda şarkıyı kaydetmişlerdi.
İzmir’de müzik adına önemli işler üretmiş Ali Kocatepe, 1973’te İstanbul’a yerleşmiş ve ‘1 Numara’ plak şirketini kurup prodüktörlüğe başlamıştı. İzmir’le bağlantısı sürüyordu. Kentin o dönemki belediye başkanı Osman Kibar (Asfalt Osman) ile Kültür Turizm Genel müdür Yardımcısı Sunuk Pasiner, İzmir’de ilk kez düzenlenecek Akdeniz Festivali için şarkı istemişlerdi Kocatepe’den.
Müzik listelerinde Tan Taşçı ile Teoman ‘Sus Konuşma ile birinci, Nazan Öncel ile Sezen Aksu ‘Erkekler de Yanar’la ikinci, Hande Yener ile Madrigal ‘Ego ile üçüncü oldu.
Türkiye´nin büyük kentlerinde yayında olan radyo kanallarının geniş listesi
Kanadalı rap yıldızı Drake, 14 ve 15 Mayıs tarihinde, toplam 43 şarkı ve 149 dakika müzik içeren üç albümünü aynı anda yayınladı. Iceman, Habibti ile Maid of Honour adlarındaki albümlerde Future, 21 Savage ve Central Cee gibi sanatçılarla iş birliği yapan Drake son stüdyo albümü "For All the Dogs"ı 2023'te piyasaya sürmüştü.
Son albümü Fall to Pieces'ı 2020'de yayınlayan, Trip-hop öncüsü Tricky (Adrian Nicholas Matthews Thaws) 17 Temmuz'da çıkacak yeni albümü "Different When It's Silent"ı tanıtımına başladı. Out of Place şarkısını ilk tekli olarak seçen Tricky bu yaz Avrupa'da turne de yapacak.
Post Truth filminin müzikleri, tarihte ilk kez yapay zekâ destekli bir üretim sürecinden doğan soundtrack albüm olarak müzik ve sinema tarihinde yeni bir eşiğe işaret ediyor. Alkan Avcıoğlu'nun, yurtdışında da ses getiren uzun metraj belgeseli Post Truth için bestelenen bu albüm, filmin kavramsal omurgasını müzik diliyle genişleten bağımsız bir eser olarak konumlanıyor. İki yılı aşan bir üretim sürecinde, binin üzerinde yapay zekâ destekli kompozisyondan süzülen soundtrack, gitgide dijitalleşen hayatlarımızın parçalanmış gerçeklik algısını doğrudan sesin yapısıyla kuruyor. Albüm, yalnızca bir film müziği olarak değil; çağdaş dünyanın işleyişini, ritmini ve gerilimini kaydeden işitsel bir harita olarak konumlanıyor.
Rapstar, Ceza'nın Temmuz 2004'te piyasaya çıkardığı ikinci solo albümü. O dönem rap camiası birbirine her fırsatta destek çıkmakta. Nitekim, daha sonra Ceza'yla arası açılan Sagopa Kajmer’ de dahil, Türkiye'den Mehmet Can ve Bahadır ile yurt dışından (Almanya, İsveç) prodüktörler Rapstar’a çok yardım ediyor. O günlerin popüler TV yarışma programı Popstar’dan fırlayıp kendilerini bir anda yıldız görenlere gönderme yapılıyor albümün adıyla... Rapstar yaklaşık 150.000’lik satışla en çok ilgi gören yerli rap yapıtlarından biri oluyor. Başarıda tartışmasız en büyük pay Neyim Var ki parçasının. Sagopa Kajmer’in Bir Pessimistin Gözyaşları albümü için hazırlanan, Ceza isteyince daha sonra Rapstar albümüne alınan Neyim Var ki, Ceza ile Sagopa Kajmer’in ortak yazdığı, ortak yorumladığı benzeri görülmemiş sıra dışı bir yapıt.
Yerli müzikte Blok 3 ‘Kusura Bakma’ ile birinci, Eypio 'Yeraltı’yla ikinci, Ankara Echoes ‘Beni Al’ ile üçüncü oldu.
Rock ve müzik tarihinde bugün neler yaşandı? İşte tarihin sayfalarından birkaç önemli not:
Genç yaşına karşın uzun yıllardır rap müzikle uğraşan ´sinemamuzik.com´ okuru Emre Onaran sitemiz için rap şarkı yazdı. Yapıtını arkadaşı Uygar´la (Ragyu) birlikte seslendiren Emre Onaran´ın (Sürgün) videosu fotoğrafı tıklayınca:
Ersen’in yoldaşı olacak Dadaşlar grubunun kuruluşuna daha iki yıl vardır ve bu parçaların kayıtlarında Kardaşlar’dan Seyhan Karabay akustik gitar ile ıklığı, Taner Öngür bas, gitar ve kaşığı, Hüseyin Sultanoğlu davul ile bongoyu çalar; gitar ve bağlama bölümleri de Zafer Dilek’in elinden çıkar. Derli Kaval ve Kozan Dağı ile Ersen, Anadolu Pop’ta ağırlığı hissedilen bir isimdir artık. Kozan Dağı’na Ersen’in bestesi Anadolu ozanlarını aratmayacak derecede başarılıdır; Zafer Dilek’in düzenlemesi de.
İsmi Açık Hava Tiyatrosu; halkın ağzında Harbiye Açıkhava; kartvizitinde ise ‘Türkiye’nin Müzik Mabedi’ yazılı. Hem ülke, hem dünya kültür tarihinde bir Royal Albert Hall, Madison Square Garden, Olympia kadar önemli ve değerli bir amfitiyatro. Kent mimarisi için de önemli merkez. Batılı örneklerine benzer şekilde bir eğlence vadisinin ortasında bulunuyor. En üstte Hilton, biraz altında, günümüzde adı İstanbul Lütfi Kırdar Uluslararası Kongre ve Sergi Sarayı olmuş meşhur Spor ve Sergi Sarayı, Açıkhava Tiyatrosu, Küçük Çiftlik Park lunaparkı ve ismi sürekli değişen stadyum…
Far Out dergisi, rock müzikte deneylerin arttığı 1970'ler döneminin en sıra dışı albümlerini araştırdı. 1960'ların devrimci grubu Beatles'ın yaptıklarından bambaşka adreslere yönelen, cesur işlerin peşinden koşan 10 isim şöyle sıralandı:
Küçük yaşlarda piyano dersleri alan Ferdi Özbeğen, 1963’de İzmir’de Önder Bali (saksafon), İlhan (vokal), Aydın (trompet), Yılmaz (kontrbas), Nezihi'li (davul) kadroyla orkestrasını kurup pavyonlarda çalışmaya başlamıştı. Hürriyet Gazetesi’nin 1965’de düzenlediği Altın Mikrofon Yarışması, Ferdi Özbeğen ve Arkadaşları adlı orkestranın kaderini değiştirmişti. Sandığımı Açamadım türküsünü Batılı tatta düzenleyen orkestra finale kalmış ve ilk üçe giremese de İstanbul piyasasında tanınabilmişti.