Seksenli yılların başı; tek kanalla yayın yapan TRT’nin ‘Dış Kaynaklı Müzik’ adıyla ekranlara getirdiği yabancı müzik videoklipleri arasında bir tanesi var ki hem müziğiyle hem ilginç görüntüleriyle çok dikkat çekiyor. Avustralyalı grup Men At Work’ün Down Under şarkısı bu.Flütle açılan ve aynı şekilde devam eden Down Under, grubun 1981 tarihli ilk albümü Business as Usual’de yer alıyor. Hey Dergisi’nden parçanın Avustralya’da adeta ‘milli marş’ haline geldiğini, ABD, İngiltere, Avustralya, Yeni Zelanda, Hollanda, Polonya, Fransa, Kanada’da ‘1 numara’ olduğunu öğreniyoruz. İngiltere’den de ‘platin plak’ ödülü geliyor.
1966’da bu kez de Siluetler’in (Lorke Lorke) arkasından Çayır Çimen Geze Geze’yle ikinci olurlar. Altın Mikrofon’un kuralına göre Hürriyet gazetesi parçayı 45’lik olarak piyasaya çıkarır (B yüzü Pınarbaşı) ve böylelikle grup ikinci plağı yayımlama olanağına kavuşur. Çayır Çimen Geze Geze, Isparta yöresine ait bir türküdür. Muzaffer Sarısözen’in derlediği türküyü düzenleyen Mavi Işıklar, gençleri bir kez daha coşturacak isabetli parçayı bulmuştur. Yıllar sonra Kıraç parçanın coverıyla ününü ün katmıştır…
Tam işler rayına oturmuştur ki, bu kez de TRT denetimi tarafından ekrana çıkarılmaz Akbayram. Radyolarda da parçaları yasaklanır ama bu sansür halkın desteğini engelleyemez. Edip Akbayram, yeni Dostlar’ı ile Aldırma Gönül’ü plak yapar ve yine listenin en üst sırasına yükselmeyi başarır. Sabahattin Ali’nin dizelerine Kerem Güney’in yazdığı beste Aldırma Gönül ile anonim parça Eşkıya Dünyaya Hükümdar Olmaz 500 binin üzerinde satar. Bu iki parça ‘sol kesim’ tarafından adeta marş olarak kabul görür ve mitinglerde, özel günlerde sürekli söylenir. Altın plaklar da art arda gelmeye başlamıştır.
Altın demişken Macias’ın altın plakla ödüllendirilmiş şarkılarından Melisa’ya özel bir paragraf açalım. 1975’te Fransa’da yayınlandıktan sonra kısa süre sonra Türkiye’de de çıkan Melisa (Çeşitli arka yüzlerden Türkiye’ye düşen Je Vous Apporte La Nouvelle) 45’liği liste başı olmakla kalmamış, yine aynı adlı Macias uzunçaları da bizim listelerde zirveye oturmuştu. Dönemin Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Kurt Waldeim, Melisa’yla dünyanın dört bir yanına seslenmeye başlayan Enrico Macias’ı 1976’da ‘barış elçisi’ ilan etmişti.
Yağmurlu bir sonbahar akşamı dolmuşta Aşık Veysel’in sesinden, sazından dinleyip etkilendiği, melodisini yeniden yazdığı parça onun müzikal serüvenini başlatan yapıt olmuştur. Plağın bir yüzünde Olmasa (Güzelliğin On Para Etmez), arka yüzünde de Karacaoğlan’ın ‘Ölüm’üne yazdığı beste vardır. Tarih Mayıs 1969’dur. Erol Büyükburç’la, Tülay German’la başlayıp Barış Manço, Cem Karaca, Kardaşlar, Moğollar’la gelişen ‘Anadolu pop’a böylelikle yeni bir isim daha katılmıştır. Kentte doğup büyüyen kız, kırsalın şiiriyle ezgisini söylemek, gitarıyla Anadolu’yu taşımak istemektedir şehre. Türkü düzenlemeleriyle filizlenen Anadolu pop-folk kulvarına, besteleriyle yeni bir hava getirir Hümeyra.
Çok iyi gruptan çok iyi şarkı… ABDli rock grubu Toto’nun 1982’de grup üyeleri David Paich (tuşlular) ile efsane davulcu Jeff Porcaro tarafından yazılmış ve 1983’te önce Avrupa’da ardından Amerika kıtasında satışa çıkmış klasiği Africa’dan söz ediyoruz. ABD ile Kanada’da liste başı olan, Kanada, Yeni Zelanda ve Danimarka’da altın plak, ABD, İngiltere, Avustralya ve İtalya’da platin plak kazanan Africa, birkaç B yüzü ile dünyanın çeşitli yerlerinde satışa sunulmuştu.
Stayin' Alive, How Deep Is Your Love, You Shoud Be Dancing ve diğerleri... Hepsi çok sevildi ama Bee Gees deyince özellikle '78 kuşağı'nın aklına gelen ilk şarkı hep Tragedy oldu. 'Disco music'in en sıcak döneminde Barry, Robin, Maurice Gibb tarafından yazılmış şarkı, Altmışlar'dan beri müzik sahnesinin önemli aktörlerinden olmuş grubu tam anlamıyla zirveye taşıdı.
Mayıs 1978’de yayınlanan Safinaz albümünün kapağı için, Edirdahan üzerinde ‘Kahrolsun Yoz Müzik’ yazılı duvarın önünde fotoğraf çektirmiş, sert bir politik söylem sergileyeceğini ilan etmiş, Anadolu ezgilerine yer verirken temelde progressive rock doğrultusunda ilerleyeceğini açıklamıştır. Bir nevi ‘Anodulu rock opera’ olarak tanımlanan Safinaz, Karaca çizgisinin ne derece yoğun politikleştiğinin tipik örneğidir. Piyasanın ticari beklentilerine uygun olmayan içeriğine karşın cesaretle yayımlanan albümün kapağında müzikseverlere şunları söyler Karaca:
‘Zamansız’ bir şarkı daha; akustik gitarın taşıdığı müthiş balad… Mike Jagger ile Keith Richards’ın ortak yazdığı, Rolling Stones klasiği Angie. Jamaika’da kaydedilmiş, arka yüzüne Sliver Train parçası koyularak 1973’te yayınlanmış bu 45’lik birçok ülkede liste başı olmuş, ABD ile İtalya’da ‘altın plak’ kazanarak grubun tarihine adını altın harflerle yazdırmıştı.
60’ların sonu, 70’lerin başı; Anadolu pop yükselmektedir ama aranjman modası da aynı hızla devam etmektedir. Yerli popun ilk yıldızlarından Alpay 1970’e Fabrika Kızı adlı 45’likle girmiştir. Arka yüzde de Kolejli Kız şarkısı vardır. Aranjmana alışmış müzikseverler vurucu sözlerin altına yazılmış bestenin kimden alındığını merak etmiştir. Ama sanıldığı gibi aranjman değil, yerli bestedir Fabrika Kızı. O günden sonra genç bestecileri hep destekleyecek Alpay, 22 yaşındaki Bora Ayanoğlu’nun Fabrika Kızı’nı plak yapmıştır. Aksaray gibi işçi sınıfının gelip geçtiği bir semtte yaşayan Ayanoğlu 1969’da gazetede gördüğü, tütün saran işçi bir kadının fotoğrafından etkilenerek hazırlamıştır şarkıyı.
Bunlardan 1978 yapımı Rasputin’in grubun kariyerinde ve disco music tarihinde ağırlığı bambaşkaydı. Birçok ülkede farklı B yüzleriyle yayınlanan Rasputin’in Türkiye’de çıkan versiyonunda ‘arka yüz’ Painter Man’di. Grup, bu şarkıya 1978 tarihli Nightflight To Venus albümünde de yer vermişti.
1975, ‘Elektronik Türküler’ adlı uzunçaların yılıdır. Koray’ın arabesk arayışlarına bir süreliğine ara verip halk müziğine yöneldiği Elektronik Türküler projesi, daha önce piyasaya sürülmüş bir 45’likler toplaması değildir. Düzenlemelerin Erkin Koray tarafından yazıldığı yapıttaki sekiz parça arasında, yedi dakika 40 dakika süren progressive-folk arayışı Cemalım büyük ilgiyle karşılanmıştır.
Albümde yer alan Summer Wine’ın Erol Bilem ile Bilgesu Erenus yorumu çok tutulur ve unutulmazlar arasında yer alır. Bu meşhur Nancy Sinatra-Lee Hazlewood düetinin Türkçe yorumundaki kadın vokalin yıllarca Lale Akat olduğu sanılsa da düete Bilgesu Erenus’un katıldığı doğrulanmıştır.
Kıbrıs’tan gelen Ferahzat Gürsoy’un da (1943) katılımıyla Sıla 4 geleneksel parçaların, düzenlemelerin, derlemelerinin yanında bestelerini de plak haline getirme olanağını yakalayarak az zamanda çok mesafe alır… Kıbrıs Barış Harekatı başlamıştır. Türkiye’de radyolar gece gündüz Sıla 4’ün Kıbrısım adlı parçasını çalarken, onları bilmeyenler şarkıyı kimin söylediğini merak etmektedir. Kıbrıs gündemdedir ya, Sıla 4’ün bağlı olduğu şirket eski parçalardan Kıbrısım’la Kıbrıs Gelini’ni bir araya getirip yeni bir 45’lik halinde piyasaya sürer. Plak beklentinin üzerinde ilgi görür ve Sıla 4 popüler hale gelir…
Tülay German, Anadolu Pop’un ilk adımı, ilk şarkısı diye değerlendirilen Burçak Tarlası’nı 1963-64 kışında o günlerin en meşhur lokallerinden Çayhane’de söylemeye başlar. Parçanın düzenlemesini Erdem Buri yazmıştır. Burçak Tarlası’nı dinleyenler ikiye ayrılır; gayet alaturka olduğunu iddia edip protestoya kalkışanlar ile ayağa fırlayıp hararetle alkış tutanlar.
Shoking Blue 1967’de kurulmuş Hollandalı bir grup. 1969 yazında çıkardıkları 45’liğin ilk şarkısı Venus (arka yüzü Hot Sand) onları öyle yerlere getirdi ki, büyük olasılıkla kendileri bile hayal edememişti böyle büyük bir başarıyı. Grubun kurucusu Robbie Van Leeuwen bestesi olan Venus, Billboard listesinde ilk sıraya yükselirken, aynı başarıyı Türkiye dahil birçok ülkede tekrarladı.
The Days of Pearly Spencer ilk bestelendiğinde bir balattı. Londra’da kaydedilirken üzerinde çok oynandı, temposu arttırıldı, yaylılar eklendi. Stüdyoya dışarıdaki bir kulübeden telefon hattı çekilerek, parçada yer alan telefon bölümünde özgün ses yakalandı… Parçaya çok güvenen şirket, iyi para harcayarak sokaklarda, otobüslerde, basında reklamını yaptı. BBC ise, denizlerde dolaşan korsan radyo Radio Caroline’de çalıyor diye şarkıya sansür uyguladı ve yayınlamadı.
Telife para ödenmediği, erken davrananın şöhreti bulduğu günlerde, Yunan yorumcu Stelio Kazanjidis’in Efiye Efiye (beste: V. Vasiliadi, Pithagora) şarkısını 1969’da Duyduk Duymadık Demeyin adıyla ve Sezen Cumhur Önal’ın sözleriyle plak yapmış (arka yüz Uzaklaşma Benden Öyle) ve çok satmıştı. Birkaç korsan 45’liği yapılan Duyduk Duymadık Demeyin haftalarca listelerin üst sıralarında dolaşmış, şarkının büyük popülaritesini gören yapımcılar Stelio Kazanjidis’e Yunanca-Türkçe söylettikleri yorumu (Feridun Ersin Orkestrası çaldı kayıtta) Türkiye’de piyasaya sürmüştü.
Carlos’un Lady Laura (beste: Roberto Carlos ile Erasmo Carlos) şarkısının bu görkemli kariyerde önemli yeri var. Onu ve kardeşlerini zorluklar içinde büyütmüş annesi Laura Moreria Braga’ya 1978 yılında armağan etmiş Lady Laura’yı. Şarkı kısa sürede patlamış, Latin Amerika’da 20 hafta liste başı kalmış ve yıl içinde bir milyondan fazla plak (arka yüzü La Primera Vez) satmış. Madam Laura 2010’da 91 yaşındayken yaşamını yitirince, oğlu Roberto cenaze töreninde gözyaşları içinde Lady Laura’yı seslendirerek annesini uğurlamış.
Kan ve Gül liste başı olmuş, çok sevilmiş ve o gün bugündür sevilmeye devam etmişti. İskender Doğan daha sonra Menekşenin Moru, Mahizer gibi dillere düşen parçalar da yapmıştı ama simge şarkısı olarak Kan ve Gül belleklere çakılmıştı. Aslında 45’liğin A yüzüne, İskender Doğan’ın Aşık İhsani’nin sözlerine yazdığı Hepsi Bizim bestesi konulmuş, dönemin politik ortamında lokomotif olacağı hesaplanmıştı. Oysa, B yüzündeki Kan ve Gül patlamış ve çok satmıştı.
Müzik listelerinde Mabelmatiz ‘Ha Leylim’le birinci, Edis ‘Duman’la ikinci, Melike Şahin ‘Ölmem Ölemem’le üçüncü oldu.
Türkiye´nin büyük kentlerinde yayında olan radyo kanallarının geniş listesi
Mor ve ötesi’nin solisti Harun Tekin’in ilk solo projesi ‘A Dictionary of Night’, İngiliz plak şirketi state51 tarafından yayınlandı. Üç Türkçe ve üç İngilizce şarkıdan oluşan EP albümde Kate Bush, Elton John, The Beatles’tan birer şarkının yer aldığı seçkide, Sezen Aksu’nun ‘Alaturka’, Münir Nurettin Selçuk’un ‘Kalamış’ ve Fethi Karamahmutoğlu’nun ‘Hiçbir Şeyde Gözüm Yok’ adlı yapıtları yer alıyor.
U2 grubu 13 Kasım'da Island Records etiketiyle yeni albümüne son rötuşlarını veriyor. İrlandalı grubun on beşinci stüdyo albümü olacak "Carnaval De Luz" 2017'deki " Songs of Experience " albümünden bu yana tamamen orijinal şarkılardan oluşan ilk albümleri olacak . Albümden önce, "Silencio" adlı yeni tekliyi çıkaran U2, 25 Eylül 2026 tarihinde ellinci kuruluşlarını kutluyor.
Çelik’in 1995 yılında yayımlanan Benimle Kal albümü, yıllar sonra plak formatında çıktı. Albümde “Nazına Ölüyorum”, “Benimle Kal”, “Sevemem”, “Hercai”, “Sevdalı Çiçek”, “Kanım Kaynadı”, “Afedersin”, “Yapmazsın”, “Dilberim” ve “Atam” olmak üzere toplam 10 şarkı yer alıyor. Çelik hayranları ve plak koleksiyonerleri için hazırlanan bu özel baskı , 90’lardan bugüne uzanan bir müzik hikayesini de bir araya getiriyor.
Flashdance filmi 15 Nisan 1983'te gösterime giriyor. 28 Mayıs'ta şarkı ABD'de 1 numaraya yükseliyor ve altı hafta boyunca zirvede kalıyor. 25 Haziran'da film müziği albümü de 1 numaraya çıkıyor. Irene Cara, bu şarkıdaki çalışmasıyla 1983 yılında En İyi Kadın Pop Vokal Performansı dalında Grammy ödülünü kazanıyor. Flashdance'ın Türkiye ayağına gelince; Nilüfer şarkının Varsa Söyle adıyla aranjmanını yapıyor; Yeşilçam da benzer bir, iki film 'yaratıyor'.
Yerli müzikte İki Yabancı ile Zeynep Bastık ile Tolga Akdoğan birinci, Hadise 'Ara Beni'yle ikinci, Crush 'Sebebi Var ile üçüncü oldu.
Rock ve müzik tarihinde bugün neler yaşandı? İşte tarihin sayfalarından birkaç önemli not:
Genç yaşına karşın uzun yıllardır rap müzikle uğraşan ´sinemamuzik.com´ okuru Emre Onaran sitemiz için rap şarkı yazdı. Yapıtını arkadaşı Uygar´la (Ragyu) birlikte seslendiren Emre Onaran´ın (Sürgün) videosu fotoğrafı tıklayınca:
Türk Sanat müziğinin sevilen sesi Aslı Hünel'in yorumu ve sunumuyla bugün 21.15'te TRT Müzik'te ekrana gelen programda, sürpriz konuklarla en sevilen eserler icra ediliyor, müziğe dair keyifli sohbetler yapılıyor.
Ersen’in yoldaşı olacak Dadaşlar grubunun kuruluşuna daha iki yıl vardır ve bu parçaların kayıtlarında Kardaşlar’dan Seyhan Karabay akustik gitar ile ıklığı, Taner Öngür bas, gitar ve kaşığı, Hüseyin Sultanoğlu davul ile bongoyu çalar; gitar ve bağlama bölümleri de Zafer Dilek’in elinden çıkar. Derli Kaval ve Kozan Dağı ile Ersen, Anadolu Pop’ta ağırlığı hissedilen bir isimdir artık. Kozan Dağı’na Ersen’in bestesi Anadolu ozanlarını aratmayacak derecede başarılıdır; Zafer Dilek’in düzenlemesi de.
İsmi Açık Hava Tiyatrosu; halkın ağzında Harbiye Açıkhava; kartvizitinde ise ‘Türkiye’nin Müzik Mabedi’ yazılı. Hem ülke, hem dünya kültür tarihinde bir Royal Albert Hall, Madison Square Garden, Olympia kadar önemli ve değerli bir amfitiyatro. Kent mimarisi için de önemli merkez. Batılı örneklerine benzer şekilde bir eğlence vadisinin ortasında bulunuyor. En üstte Hilton, biraz altında, günümüzde adı İstanbul Lütfi Kırdar Uluslararası Kongre ve Sergi Sarayı olmuş meşhur Spor ve Sergi Sarayı, Açıkhava Tiyatrosu, Küçük Çiftlik Park lunaparkı ve ismi sürekli değişen stadyum…
Pitchfork dergisi, en iddialı ve muhtemelen en tartışmalı listelerden birini yayınladı: "Bütün Zamanların En İyi 100 Bağımsız Rock Albümü". Bağımsız rock tam olarak nedir? Ünlü Amerikan dergisi, türün kökenlerini 1980'lerin başlarındaki (post) punk'a ve günümüze kadar sayısız evrimi takip eden oldukça titiz bir tanım benimsemeyi seçti. Amerikan dergisinin seçtiği temel kriter, kayıt bağımsızlığı: bir istisna dışında, seçilen tüm albümler bağımsız plak şirketlerinde yayınlanmış durumda. 1
Milliyet Liseler Arası Müzik Yarışması’na yıllarca sıra dışı parçalarla katılıp, birincilik dahil, sürekli iyi sonuçlar alan İzmir Koleji öğrencilerinden Andreas Wildermann ile Haluk Öztekin’in önderliğinde Temmuz 1973’de kurulan 21. Peron (A. Wildermann-tuşlular, H. Öztekin-gitar, Alp Gültekin-viyola, Halil Yıldırım-davul, Aron Şerez-bas gitar, Seyhan Eriş-gitar) Anadolu kokan senfonik ve progressive rock müziğin peşinden giderek deneysel kulvarda önemli işlere imza attı.